Kademeli emeklilik süreci yeniden gündeme gelmeye başladı. Türkiye’de sosyal güvenlik sistemi, 2023 yılında yürürlüğe giren Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesi ile önemli bir dönüşüm yaşadı. Dünya Gazetesi yazarı ve SGK uzmanı Özgür Erdursun’un değerlendirmelerine göre, EYT düzenlemesi sonrası yaşanan yoğun emeklilik başvurularının ardından daha sakin fakat kritik bir dönem başladı. Erdursun, “Türkiye’de sosyal güvenlik sistemi, 2023 yılında yürürlüğe giren EYT düzenlemesi ile tarihinin en büyük dönüşümlerinden birine tanıklık etti” şeklinde yorum yapıyor.
SGK verilerine göre, son bir yıl içinde 2 milyondan fazla bireye yaşlılık aylığı bağlanması, bu alanda köklü bir değişimi işaret ediyor. Ancak, toplumda oluşan “herkes emekli oldu” algısının gerçeği yansıtmadığına dikkat çekiliyor. Erdursun, “Sistemde hala önemli bir kesim emeklilik hakkını bekliyor” ifadesini kullanıyor. Prim gün sayısını tamamlayamayan EYT’lilerin varlığı, önümüzdeki yıllarda emeklilik başvurularının tamamen sona ermeyeceğini, ancak daha düşük bir tempoda devam edeceğini gösteriyor. Bu bağlamda, bu kesimin ya 5000 ile 5975 gün arasındaki prim şartını tamamlaması ya da kadınlar için 58, erkekler için 60 yaş ve 3600 gün üzerinden emeklilik için beklemesi gerekiyor.
GECİKMELİ EMEKLİLİK SÜRECİ DEVAM EDECEK
Bu durum, önümüzdeki yıllarda “gecikmeli emeklilik dalgasının” süreceğini ortaya koyuyor. Ayrıca, 9 Eylül 1999 sonrası sigortalı olanlar için emeklilik şartlarının daha katı olduğu belirtiliyor. SSK’lılar için 7000 gün, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı kapsamında olanlar için ise 9000 gün prim şartı aranırken, yaş sınırı kadınlar için 58, erkekler için 60 olarak uygulanıyor. Bu durum, yeni kuşaklar için emeklilik yaşı ve prim gün süresinin daha da uzayacağını gösteriyor.
BAŞVURULARDA DÜŞÜŞ BEKLENİYOR
2023 yılında yaşanan yoğun emeklilik başvurularının ardından, ilerleyen yıllarda emeklilik taleplerinde belirgin bir düşüş öngörülüyor. Mevcut projeksiyonlara göre, başvuruların birkaç yıl içinde yüz binler seviyesinden on binler seviyesine gerileyebileceği tahmin ediliyor. Bu azalma, ilk bakışta talep düşüşü gibi görünse de, sosyal güvenlik sistemi açısından önemli bir fırsat olarak değerlendiriliyor. Başvuruların azalması, çalışan sayısındaki artışla birleşerek aktif/pasif dengesinin iyileşmesine katkıda bulunabilir.
KADINLI EMEKLİLİK TALEPLERİ GÜNDEME GELİYOR
Türkiye’nin genç nüfus avantajını koruması, istihdam artışı ve kayıt dışılığın azaltılması durumunda sosyal güvenlik dengelerinin güçlenebileceği vurgulanıyor. Bu çerçevede, “kademeli emeklilik” talepleri yeniden ön plana çıkıyor. 1999 sonrası sigortalı olan ve mevcut emeklilik koşullarını ağır bulan geniş bir kesim, daha adil bir geçiş süreci talep ediyor. Sistem mali açıdan rahatladıkça bu taleplerin karşılık bulma olasılığının artabileceği düşünülüyor. EYT ile birlikte yaşanan büyük emeklilik dalgasının ardından Türkiye, daha sakin ancak belirleyici bir döneme adım atıyor. Başvuruların azalması, sistemin rahatlamasına ve yeni reform tartışmalarının gündeme gelmesine yol açabileceği öngörülüyor. Kademeli emeklilik bekleyenler içinse sürecin tamamen kapalı olmadığı, sistem dengeleri iyileştikçe yeni düzenlemelerin gündeme gelebileceği belirtiliyor.
